Men gốm

Men gốm là một lớp thủy tinh bao bọc lấy bề mặt xương gốm. Thông thường một lớp men có chiều dày từ 0,15-0,4 mm. Lớp men gốm cũng quyết định chất lượng bề mặt của sản phầm gốm. Sản phẩm có mề mặt nhẵn, nhám,… đều do men gốm quyết định.

Khi được hỏi về men của làng gốm Bát Tràng, bất cứ nghệ nhân nào cũng sẵn sàng kể cho bạn nghe những điều thật kì diệu về men gốm. Thứ men chẳng cần uống chỉ cần nhìn thôi, nghe thôi cũng thấy “say” lòng người. 

Với những nghệ nhân làm gốm lâu năm, những người gắn bó với gốm, với đất sét, với những lò nung nóng rực từ thuở ấu thơ. Họ hiểu về men gốm hơn cả tính cách của mình. 

1. Thành phần và bản chất của men gốm 

Mỗi loại men gốm có những thành phần riêng biệt để tạo ra màu sắc và bề mặt sản phẩm như mong muốn của nghệ nhân. Các thành phần chính của men gốm là oxit và một số phụ phẩm khác. 

Bản chất của men gốm tuy là thủy tinh nhưng vẫn có những đặc trưng riêng biệt. Một sản phẩm men gốm cần đáp ứng các yếu tố: 

– Có khả năng chảy lỏng đồng nhất ở nhiệt độ xác định. Đây được xem là yếu tố tiên quyết để cho lớp men có thể phủ khắp bề mặt sản phẩm gốm. Nếu như khả năng chảy của men không ổn định sẽ gây ra những ảnh hưởng trên bề mặt cũng như có khả năng làm hỏng cả sản phẩm. Khi lớp men chảy đều, chất lượng cũng như độ bền của sản phẩm cũng ổn định hơn. 

– Hệ số giãn nở nhiệt của men gốm và xương gốm phải tương đồng. Nếu một trong 2 hệ số có sự chênh lệch sẽ dễ bị co men, nứt men, nổ sản phẩm,… trong quá trình nung hoặc khi làm nguội sản phẩm 

– Thành phần hóa học của men phải an toàn cho xương gốm. Nếu thành phần hóa học phản ứng quá mạnh trong khi nung có thể làm nứt, vỡ sản phẩm gốm. 

– Có tính chất bề mặt ổn định. Một sản phẩm men thành phẩm cần có bề mặt ổn định. Nếu bề mặt không ổn định sẽ dẫn đến bề mặt sản phẩm không đồng đều. 

– Lớp men tốt sẽ giúp cho sản phẩm gốm sau khi nung được đẹp hơn. 


2. 5 loại men gốm phổ biến nhất của làng nghề Bát Tràng 

Men nâu 


Men nâu là 1 trong những loại men được sử dụng đầu tiên trên các sản phẩm gốm Bát Tràng từ thế kỉ XIV, thậm chí là cả hàng chục năm trước đó. Men nâu có rất nhiều sắc độ đậm nhạt phụ thuộc vào xương gốm. Đặc tính dễ nhận thấy nhất của men nâu là bề mặt có vết sần, không bóng, thường được dùng phối với các loại men khác để tăng độ nổi bật. Men nâu mang hơi thở rất chân thật như đặc tính thuần nông của các vùng quê Việt Nam, đem đến 1 cảm giác vừa đẹp bình dị vừa trầm ấm dịu dàng như đất mẹ quê hương. Men nâu được dùng phổ biến để trang trí chân đèn, thạp, chậu, âu, đĩa, ấm chén…. 

Men lam 


Giống như men nâu, men lam cũng là loại men được sử dụng sớm nhất ở làng gốm Bát Tràng. Đúng như tên gọi của nó, men lam có màu xanh - một loại xanh rất trong - tươi và sống động đến bất ngờ. Màu của men lam đến từ sự kết hợp hài hòa giữa men gốm và màu oxit coban. Các nghệ nhân thường dùng men lam để vẽ họa tiết lên đồ gốm, men lam được sử dụng rộng rãi trong rất nhiều nhóm sản phẩm từ đồ gốm phong thủy, đồ thờ, đến chén bát sử dụng hằng ngày,... Men lam có 1 đặc điểm đặc biệt hơn các loại men khác về tính kĩ thuật, đó là sau khi nung xong, để lớp men lên màu đẹp và bền nhất, luôn phải phủ lên 1 lớp men trắng bóng có độ thủy tinh hóa cao chứ tuyệt đối không được để trần.

 Men rạn 


Nói đến men rạn, rất nhiều nghĩ ngay đến những món đồ xưa cũ. Vì men rạn mang màu sắc nhuốm nét đẹp cổ kính kiêu sa. Men rạn là 1 loại men rất độc đáo, tưởng chừng đã bị thất truyền nhưng sau đó được phục chế lại vẹn nguyên như thuở ban đầu. Đặc điểm lớn nhất của men rạn là những vết rạn ngẫu nhiên trên bề mặt, được tạo ra do sự chênh lệch về độ co giãn giữa xương gốm và men. Các sản phẩm gốm men rạn hiện nay rất được ưa chuộng bởi giá thành có phần mềm hơn nhưng sản phẩm vẫn đẹp tinh tế đến bất ngờ. 

Men trắng (ngà) 


Men trắng là loại men rất đa năng ở làng gốm, ngoài việc sử dụng để làm đẹp cho các sản phẩm gốm trần. Men trắng còn thường xuyên được sử dụng để phủ chồng lên các loại men khác như: men lam, men nâu. Men trắng có khá nhiều biến thể về màu, chỉ cần nung ở các nhiệt độ khác nhau là bạn đã có 1 sắc độ màu khác nhau của men trắng. Các biến thể màu phổ biến nhất vẫn là: vàng ngà, trắng xám, trắng sữa, đục, trắng ngà,… 

Men ngọc 

Chỉ nghe tên thôi, chúng ta cũng đã tưởng được ra độ bóng, độ trong của loại men này. Men ngọc được sử dụng rất nhiều sản phẩm từ các vật dụng dùng trong gia đình đến các vật phẩm trang trí và đồ thờ. Ngoài ra, men ngọc cũng thường được dùng để vẽ mây, vẽ diềm, cột dọc long đình, tô trang trí nổi, trang trí nghê,... 
 
 

miễn phí vận chuyển
vận chuyển nhanh
Giao hàng toàn quốc
bảo hành trọn đời
bảo hành trọn đời
Chất lượng cam kết
tư vấn 24/7
tư vấn 24/7
Kể cả ngày lễ, Tết
đặt hàng ngay
đặt hàng ngay
093 139 1369